باغ نارنجستان قوام شيراز، كه به نامهاي باغ قوام، باغ موزه نارنجستان و باغ قوام الملك مشهور است، بين سالهاي ۱۲۵۷ تا ۱۲۶۷ خورشيدي مقارن با حكومت ناصرالدين شاه قاجار، به دستور علي محمد خان قوام ساخته شد. اين مجموعه از عناصر متعددي تشكيل يافته، كه عمدهترين اين عناصر عبارتست از: حمام گچينه، حسينيه، مكتبخانه (خانه عرقيها)، اندروني (منزل زينت الملك)، ديوان خانه (نارنجستان)، حمام اختصاصي و اصطبل و زنجيرخانه (هم اكنون از بين رفته است). البته بازارچهاي هم در اين مجموعه وجود داشته كه در اثر احداث خيابان لطفعليخان زند از بين رفته است. در ادامه مطلب با مجله دلتا همراه باشيد.
معماري مجموعه
باغ از دو قسمت بيروني (موزه نارنجستان) و اندروني (خانه زينتالملوك) تشكيل كه به وسيله يك تونل به يكديگر مرتبط ميشوند. اين بنا بهعنوان دارالحكومه يا محل انجام دادن امور سياسي، نظامي و ديدار با نمايندگان دولتهاي خارجي مورد استفاده قرار ميگرفت. از زيبايي اين بنا بايد گفت كه، نارنجستان قوام اولين بنا در شيراز با پوشش فلزي سقف مثل شيرواني است. در سال ۱۳۴۵، بناي نارنجستان به دانشگاه شيراز اختصاص يافت. مساحت مجموعه ۳۵۰۰ متر مربع و ساختمانهاي آن كه در دو ضلع شمالي و جنوبي واقع شدهاند، زيربنايي معادل ۹۴۰ متر مربع دارند.
موزه قوام
اين موزه زيبا توسط خاندان قوام از خانواده هاي پر نفوذ و قدرتمند دوران قاجار ساخته شد. اين خاندان توانستند چندين قرن حاكمان سرزمين هاي فارس و نواحي اطراف آن باشند. بسياري از اماكن و جاذبه هاي ديدني شيراز را اين خاندان ساخته و يا تعمير و مرمت كردهاند. موزه يا بناي نارنجستان قوام، به عنوان بيروني و دارالحكومه و خانه زينت الملك، به عنوان اندروني و منزل شخصي افراد نزديك و درجه يك خانوادهي قوام، مورد استفاده قرار ميگرفته است.
قسمت هاي مختلف مجموعه از گذشته تا امروز
اين مجموعه در ابتدا شامل كاخ، باغ، حمام، زنجيرخانه، اصطبل و مكتب خانه بوده، كه زنجيرخانه و اصطبل در جريان حوادث تاريخي و گذر زمان از بين رفته و بقيه سالم و پا برجاست. انواع هنرهاي سنتي ايران مانند: نقاشي، گچبري، آجركاري سنتي، مقرنس كاري، كاشي كاري، معرق كاري روي چوب، حجاري و آيينه كاري در نارنجستان قوام، توجه همه گردشگران را به خود معطوف ميكند.
مرمت
مرمت اين بناي ارزشمند تاريخي كه از سال ۱۳۴۶ آغاز شده است، در كمال تعجب هنوز هم در بخشهايي ادامه دارد. اين مرمتها زيرنظر دفتر فني حفاظت آثار باستاني سابق و بيشتر در قسمت زيرزمين، ديوارهاي حياط و كف تالارها انجام گرفته است كه تا كنون نيز به صورت روند كاري سالانه ادامه دارد.
نشاني و ساعات دسترسي
نشاني: استان فارس، شيراز، خيابان لطفعلي خان زند
ساعات دسترسي: از ساعت ۸ صبح تا ۲۰:۳۰